Zburzcie mój dom. Ocalcie palenisko. Dom odbudujemy, jeśli będziemy mieli od czego rozpalić ogień.
Karta kultu
Imiona i tytuły: Gość w Palenisku; Pan Jednego Węgla; Kowal Gniewu; Ten, Który Wypala Chorobę
Status: według Nauki Jidrakk późniejsze bóstwo; część genealogii nazywa go synem Aziela i Natien, lecz jego własne kulty zachowały sprzeczne opowieści o narodzinach; wielkie świątynie upadły, a obrzędy przetrwały w kuźniach, piecach garncarskich, krematoriach i domowych paleniskach
Obszary wpływu: palenisko, gościnność, kuźnia, wypał gliny, węglarstwo, gniew, kremacja, oczyszczenie, pożar i zemsta wspólnoty
Stronnicy: Baurus w części dawnych przekazów; Aziel i Natien w genealogiach uznających ich za rodziców Nekrissa
Napięcia i spory: strażnicy paleniska przeciw kapłanom oczyszczenia; spór o to, kto może skazać dom, ciało albo całą osadę na spalenie; konflikt z Iftinem o ogień obracany przeciw żywym istotom
Symbol: czarne palenisko z jednym czerwonym węglem; kowale używali także otwartej dłoni otaczającej płomień
Sfery: Żywioły (Ogień) (V), Żywioły (Ziemia) (V), Tworzenie
Czempioni: Rada z Popielnego Brodu, Strażniczka Siedmiu Palenisk, która zatrzymała pożar własnej dzielnicy i przeprowadziła jej mieszkańców przez zimę
Bóg mieszkający w ogniu
Nekrissa nie szukano na szczytach gór ani w odległych świątyniach. Mieszkał w ogniu, który należało utrzymać przez noc. Jego najstarsze wizerunki były niewielkimi glinianymi twarzami wmurowywanymi w ścianę paleniska. Sadza zacierała ich rysy, dlatego po kilku pokoleniach w domu pozostawały jedynie para oczu i otwarte usta otoczone czernią.
W podaniach bóg przychodzi zimą jako przemoczony nieznajomy i prosi o miejsce przy ogniu. Gospodarz, który poda mu strawę, może liczyć, że płomień nie zgaśnie podczas mrozu. Ten, kto wypędzi go w noc, odnajduje rano tylko zimny popiół albo własny dom spalony do fundamentów. Stąd pochodzi zwyczaj pozostawiania przy palenisku pustego stołka oraz miski z pierwszą porcją wieczerzy. Dopiero o świcie jadło oddawano psu, wędrowcowi albo najuboższej rodzinie w osadzie.
Do ognia nie wolno było pluć, wrzucać odchodów ani przeklinać nad nim domowników. Płomienia z rodzinnego paleniska nie pożyczano po zmroku, ponieważ wraz z żarem można było wynieść z domu pomyślność. Jeżeli jednak sąsiadowi zgasł ogień podczas zimy, odmowa przekazania węgla uchodziła za ciężkie przewinienie. Nekriss był zarazem własnością każdego domu i dobrem, którego nie wolno było zatrzymywać wyłącznie dla siebie.
Dzień Nowego Żaru
Raz do roku, po zakończeniu najciemniejszego okresu zimy, wygaszano domowe paleniska. Popiół wynoszono na pola albo rozsypywano pod progami obór. Na środku osady rozpalano jeden nowy ogień, dawniej krzesany przez kapłana, kowala i najstarszą gospodynię. Każdy dom zabierał z niego pojedynczy węgiel w glinianym naczyniu. Osada, w której choć jedno domostwo odmówiło udziału, miała pozostać podzielona przez cały następny rok.
Pierwszy płomień w nowym domu również musiał pochodzić od krewnych albo ze wspólnego paleniska. Młodzi małżonkowie obchodzili z żarem wszystkie izby, stajnię i spichlerz, po czym rozpalali kuchnię. Jeżeli węgiel zgasł przed końcem obrzędu, nie wracali po drugi tego samego dnia. Spędzali noc poza domem i ponawiali próbę o świcie.
Piece, kuźnie i wypał
Kowale, garncarze, węglarze, ceglarze i ludzie wypalający wapno czcili Nekrissa bez wielkich świątyń. Ich kaplicą był piec, a ofiarą pierwsza udana praca z każdego wypału. Garncarz tłukł jedno naczynie i zakopywał skorupy pod paleniskiem. Kowal przed rozpoczęciem ważnego ostrza rzucał w węgiel kroplę własnej krwi, a gotową broń po raz pierwszy chłodził bez wypowiadania jej przeznaczenia.
Kapłani wyrośli z cechowych strażników pieców. Nadzorowali miary paliwa, kominy, składy węgla i odległość kuźni od drewnianej zabudowy. Potrafili odczytać kolor płomienia, znaleźć pęknięcie w piecu oraz rozpoznać, czy pożar zaczął się przypadkiem, czy ktoś karmił go olejem i żywicą. Po każdym większym pożarze obchodzili pogorzelisko z żelaznymi laskami. Dopóki nie wskazali bezpiecznego miejsca na nowe palenisko, odbudowa domu była zakazana.
Do dziś zachowały się przedmioty przypisywane kultowi, między innymi Strzały Ognia Nekrissa, których groty rozgrzewały się i pękały przy uderzeniu. Użycie ich wymagało dyscypliny: źle zabezpieczony pocisk potrafił spalić kołczan, wóz i ludzi, którzy mieli go chronić.
Gniew pod żelazną obręczą
Gniew uważano za ten sam ogień, który płonie w piecu: potrzebny, gdy trzeba bronić domu, ukarać zdrajcę albo przełamać strach, lecz niszczący, jeśli wydostanie się poza wyznaczone granice. Wojownik proszący Nekrissa o odwagę ściskał w dłoni kawałek zimnego żelaza, dopóki kapłan nie ogrzał go nad płomieniem. Miał pamiętać, że żelazo przyjmuje żar, ale nie staje się przez to ogniem.
W części osad spory rozstrzygano przed paleniskiem. Każda strona wrzucała do żelaznej misy szczapę i wypowiadała swoją krzywdę. Jeżeli dochodziło do ugody, żar zalewano piwem albo wodą. Jeżeli starszyzna uznawała, że wyrządzona szkoda wymaga odwetu, węgiel przenoszono do kuźni i wykuwano przy nim znak kary. Taki wyrok mógł oznaczać wypędzenie, spalenie własności albo wezwanie całej wspólnoty do wojny.
Najbardziej wojownicze kulty czciły Czerwony Gniew, oblicze Nekrissa budzone przed bitwą. Wojownicy przesuwali dłonie nad płomieniem, nacierali twarze sadzą i przysięgali, że nie podpalą domu, którego kapłan nie oznaczył czerwonym węglem. Zakaz miał ograniczać pożogę. Historia Ishi Anre pokazała, jak łatwo znak przeznaczony dla jednego budynku można postawić na całej krainie.
Ogień przeciw chorobie
Podczas zaraz kapłani Nekrissa palili zakażone ciała, odzież, posłania, a czasem całe domy. Drzwi budynku przeznaczonego do spalenia znaczono trzema czarnymi kreskami i pilnowano przez noc, aby nikt nie wyniósł niczego przed świtem. Niekiedy obrzęd zatrzymywał plagę i ratował osadę. Niekiedy za zakażone uznawano księgi długów, dom przeciwnika albo ludzi, których władca chciał usunąć bez sądu.
Z tego powodu kult dzielił się między strażników paleniska, którzy nie pozwalali rozpalić stosu bez oględzin chorych i zgody starszyzny, oraz oczyszczających, gotowych poświęcić część miasta, by ocalić resztę. Obie strony używały tych samych znaków i modlitw. Różniło je to, ilu świadków musi potwierdzić, że człowiek, dom lub przedmiot naprawdę powinien spłonąć.
Po kremacji zbierano popiół do dwóch naczyń. Jedno grzebano poza osadą, drugie pozostawiano na trzy dni przy wspólnym palenisku. Jeżeli nikt nie zachorował, popiół rozsypywano na rozstajach. Jeżeli pojawiały się nowe przypadki, zamykano drogę do osady i wzywano kolejnych kapłanów.
Rada i siedem palenisk
Rada z Popielnego Brodu była strażniczką pieców w mieście zbudowanym niemal w całości z drewna. Gdy pożar przeszedł z warsztatów na domy, nakazała rozebrać własną ulicę i spalić zabudowania leżące przed czołem ognia. Utworzona w ten sposób przerwa ocaliła pozostałą część miasta, lecz setki ludzi zostały bez dachu nad głową na początku zimy.
Rada otworzyła siedem cechowych palenisk i przy każdym urządziła wspólną kuchnię oraz noclegownię. Zabroniła odbudowy prywatnych domów, dopóki ostatnia rodzina nie otrzymała miejsca przy ogniu. Według podań zmarła dopiero następnej wiosny, kiedy z siedmiu palenisk przeniesiono żar do pierwszych odbudowanych domostw. Jej kult nigdy nie był liczny, ale strażnicy ognia przywoływali gdy zaszła potrzeba.
Ishi Anre i wojna z Leredeonem
Najbardziej znanym Najwyższym Kapłanem Nekrissa był Ishi Anre, żyjący w połowie XIV wieku przed Zaćmieniem. Poprowadził ludzi przeciw wojskom Leredeonu i użył magicznego ognia na skalę, której wcześniejsze kroniki nie znały. Płonęły elfie strażnice, przygraniczne wsie, zwierzęta i ludzie mieszkający na skraju lasu. Wyprawa odebrała Leredeonowi znaczną część ziem, lecz ogień pochłonął również tych, których miał ocalić.
Ishi Anre zginął od przypadkowej strzały. Dla jednych był dowodem, że nawet największy kapłan nie stoi ponad chaosem pola bitwy. Dla innych jego śmierć oznaczała sąd Nekrissa nad człowiekiem, który pomylił władzę nad ogniem z prawem do decydowania o wszystkim, co powinno spłonąć.
Późniejsze świątynie nie usunęły jego imienia. Obok wyliczały wsie i strażnice spalone podczas kampanii, nazywając ten wykaz Rachunkiem Popiołu. Kapłan wyruszający na wojnę miał przeczytać go w całości przed przyjęciem czerwonego węgla.
Kult po Zaćmieniu
Po Zaćmieniu Nekriss przetrwał głównie jako zbiór praktyk. W niektórych kuźniach pierwszego dnia zimy pozostawia się pusty stołek. Garncarze tłuką pierwsze naczynie z nowego pieca. Gospodarze nie wydają żaru po zmroku, lecz podczas mrozu nie odmawiają go sąsiadowi. Przy kremacji ktoś pilnuje, by ogień nie zgasł przed świtem.
Mało kto nazywa te zwyczaje kultem. Nowa Wiara przejęła część obrzędów oczyszczenia, a cechy rzemieślnicze usunęły z nich imię dawnego boga. Mimo to podczas odbudowy po pożarze ludzie nadal wybierają jeden ocalały węgiel i od niego rozpalają nowe palenisko. Jeżeli nie ocalał żaden, proszą o żar sąsiadów. Dom może powstać z nowego drewna, ale jego ogień powinien mieć pamięć.