Czarna dłoń Beshiah z trzema ziarnami, korzeniami i kością

Beshiah

Dawna bogini czarnej ziemi, zasiewu i stad, której obrzędy wyznaczały rytm pracy wsi od pierwszej bruzdy po ostatni snop.

Imiona i tytuły: Ta, Która Żywi Korzenie; Pani Czarnej Ziemi; Matka Stad; Gospodyni Ostatniego Snopa

Status: według Nauki Jidrakk późniejsze bóstwo ziemi i odradzającego się życia; jej świątynie niemal zanikły, lecz wiejskie obrzędy przetrwały pod imionami Beshiah , Mory i miejscowych matek pól

Obszary wpływu: ziemia uprawna, zasiew, żniwa, sady, bydło, narodziny zwierząt, zapasy zimowe, głód i powrót życia po zimie

Stronnicy: Arianne i Dagerrod w części dawnych przekazów; duchy pól, sadów i zagród, którym pozostawiano drobne dary wraz z ofiarą dla Beshiah

Napięcia i spory: spór o granicę między należnym darem a okrucieństwem; konflikt z Baurusem, którego śmierć niczego nie użyźnia i nie zwraca światu

Symbol: czarna dłoń trzymająca trzy ziarna; rzadziej kobieca postać o rogach krowy, stojąca na świeżo zaoranej ziemi

Sfery: Rośliny, Zwierzęta, Żywioły (Ziemia), Leczenie

Czempioni: Mara spod Czarnej Skiby, która podczas Roku Głodu ocaliła ziarno siewne siedmiu osad i odbudowała ich stada

Pierwsza garść dla Beshiah, druga dla ptaków, trzecia dla ludzi. Jeśli ziemia zechce inaczej, nie nam się z nią spierać.

— Mara spod Czarnej Skiby, akuszerka i strażniczka nasion do mieszkańców osady przed ostatnim siewem podczas Roku Głodu

Karta kultu

Imiona i tytuły: Ta, Która Żywi Korzenie; Pani Czarnej Ziemi; Matka Stad; Gospodyni Ostatniego Snopa

Status: według Nauki Jidrakk późniejsze bóstwo ziemi i odradzającego się życia; jej świątynie niemal zanikły, lecz wiejskie obrzędy przetrwały pod imionami Beshiah, Mory i miejscowych matek pól

Obszary wpływu: ziemia uprawna, zasiew, żniwa, sady, bydło, narodziny zwierząt, zapasy zimowe, głód i powrót życia po zimie

Stronnicy: Arianne i Dagerrod w części dawnych przekazów; duchy pól, sadów i zagród, którym pozostawiano drobne dary wraz z ofiarą dla Beshiah

Napięcia i spory: spór o granicę między należnym darem a okrucieństwem; konflikt z Baurusem, którego śmierć niczego nie użyźnia i nie zwraca światu

Symbol: czarna dłoń trzymająca trzy ziarna; rzadziej kobieca postać o rogach krowy, stojąca na świeżo zaoranej ziemi

Sfery: Rośliny, Zwierzęta, Żywioły (Ziemia), Leczenie

Czempioni: Mara spod Czarnej Skiby, która podczas Roku Głodu ocaliła ziarno siewne siedmiu osad i odbudowała ich stada


Bogini znana z pola, nie z ksiąg

Beshiah należała do bóstw, których imię częściej wypowiadano przy pracy niż w świątyni. Rolnik prosił ją o przyjęcie ziarna, pasterz o zdrowe wykoty, sadownik o łagodny mróz, a gospodarz o to, by myszy nie znalazły zimowego zapasu. Nie była panią dzikich puszcz ani całej natury. Władała ziemią naznaczoną pługiem, stadem powierzonym człowiekowi oraz plonem, od którego zależało przetrwanie osady.

Najstarsze figurki przedstawiają szeroką kobiecą postać z dłońmi ubrudzonymi czarną ziemią, niekiedy z rogami krowy albo wieńcem z dojrzałych kłosów. Wiosenne wizerunki malowano ochrą i zielenią. Jesienne okadzano dymem, nacierano tłuszczem i zasłaniano ciemnym płótnem aż do pierwszej odwilży. Nie były to dwa oblicza dobra i zła, lecz ta sama gospodyni widziana podczas siewu i podczas głodu.

Rok Beshiah

Jej najważniejsze obrzędy układały się w kalendarz pracy. Przed pierwszą orką najstarsza gospodyni osady szła boso za pługiem i wrzucała w bruzdę chleb, sól oraz trzy ziarna z poprzedniego zbioru. Dopiero potem można było obsiać pozostałe pola. Rozpoczęcie prac bez zachowanego starego ziarna uchodziło za zły znak: wieś, która zjadała własny zasiew, sama odcinała się od przyszłości.

W dniu pierwszego wypasu bydło przeprowadzano między dwoma małymi ogniskami z jałowca i mokrej słomy. Rogi nacierano gliną z rodzinnego pola, a łożyska nowo narodzonych zwierząt zakopywano pod progiem zagrody. Miało to związać stado z miejscem i utrudnić chorobie odnalezienie drogi do środka.

Podczas żniw nie ścinano ostatniej kępy zboża. Zaplatano ją w warkocz Beshiah, obciążano kromką chleba i pozostawiano do pierwszego śniegu. Z ostatniego zebranego snopa robiono natomiast wieniec niesiony do wspólnego spichlerza. Tam wyłuskiwano z niego ziarno przeznaczone wyłącznie na następny siew.

Jesienny ubój również należał do bogini. Pierwszą krew oddawano korzeniom starego drzewa, kości zakopywano pod sadem, a mięsa nie wolno było zmarnować. Beshiah nie żądała śmierci dla samej śmierci. To właśnie odróżniało ją od Baurusa: wszystko zabrane stadu miało wyżywić ludzi, użyźnić ziemię albo posłużyć w następnym roku.

Strażnicy nasion

Beshiah nie miała jednolitego kapłaństwa. Jej służbę pełniły akuszerki zwierząt, zielarki, pasterze, opiekunowie sadów i starsi gospodarze przechowujący ziarno siewne. W większych osadach wybierano strażnika nasion, który posiadał klucz do wspólnego spichlerza i odpowiadał własnym majątkiem za każdą wydaną miarę. Podczas głodu był zwykle najbardziej potrzebnym i najbardziej znienawidzonym człowiekiem we wsi.

Świątynią mógł być spichlerz, stary sad albo głaz graniczny, przy którym odnawiano umowy o użytkowanie pól. Kapłani rozstrzygali spory o miedze, pilnowali terminów wypasu i zarządzali wspólnymi zapasami. Ich zwoje zawierały więcej rachunków niż modlitw: sposoby szczepienia drzew, leczenia bydła, rozpoznawania sporyszu i zabezpieczania ziarna przed wilgocią.

Mara spod Czarnej Skiby zasłynęła podczas Roku Głodu. Nie rozmnożyła cudownie zapasów. Nakazała zapieczętować ziarno siewne, rozdzieliła ocalałe bydło między siedem osad i zapisała, ile każda z nich ma zwrócić po pierwszych dobrych żniwach. Kilku ludzi próbowało włamać się do spichlerza; dwóch zginęło. Wiosną wszystkie siedem osad miało czym obsiać pola.

Głodna ziemia

Kult nie obiecywał sprawiedliwych zbiorów. Grad niszczył pola ludzi uczciwych równie łatwo jak cudze, a chore cielę mogło urodzić się w zagrodzie, w której dochowano każdego obrzędu. Wierni prosili więc nie o nagrodę, lecz o rozpoznanie właściwego czasu: kiedy siać, kiedy zachować zapas, kiedy wybić chore stado i kiedy opuścić ziemię, której nie da się już wyżywić.

Najcięższym przewinieniem było zjedzenie lub sprzedaż wspólnego ziarna siewnego. Winowajcę znaczono czarną dłonią na drzwiach domu i wypędzano przed następną orką. W części krain musiał odejść sam; gdzie indziej cała rodzina traciła prawo do wspólnych pastwisk. Kapłani Arianne potępiali odpowiedzialność krewnych, natomiast słudzy Beshiah odpowiadali, że głód również nie wybiera tylko winnego.

Mora Ostatniego Snopa

Na północy i wschodzie Beshiah splata się z Morą Ostatniego Snopa. Jedni uważają Morę za jesienne oblicze bogini, inni za jej służebnicę, a najstarsze podania opisują ją jako ducha pól starszego od wszystkich świątyń. W opowieściach przybiera postać wychudzonej kobiety ze słomą zamiast włosów albo czarnego zwierzęcia kryjącego się w ostatniej kępie zboża.

Mora nie strzeże obfitości, lecz tego, co musi pozostać. Pilnuje ostatniego snopa, zarodowego zwierzęcia i worka ziarna, którego nie wolno otworzyć zimą. Gospodarz ścinający całe pole zapraszał ją do domu, gdzie miała plątać nici, kwaśnić mleko i budzić dzieci szeptem dochodzącym spod podłogi. Dlatego nawet ludzie, którzy nie znają już imienia Beshiah, wciąż zostawiają na polu kilka związanych kłosów.

Po Zaćmieniu

Jawne świątynie Beshiah należą dziś do rzadkości, lecz jej zwyczaje przetrwały w Karabaku, Vordrak i na ziemiach dawnej Tragonii. Nowa Wiara część z nich potępiła, a część przejęła: pierwszy bochen poświęca się innemu bóstwu, nad bydłem wypowiada nowe modlitwy, a warkocz pozostawiony na polu nazywa się zwykłym chłopskim przesądem.

Stare imię powraca podczas nieurodzaju. Na drzwiach spichlerzy pojawia się wtedy czarna dłoń z trzema ziarnami, a strażnicy zapasów zaczynają odprawiać obrzędy, których nauczyli się od swoich dziadów. Beshiah nie potrzebuje odbudowanych świątyń. Dopóki ktoś odkłada ziarno na następny siew i pozostawia ziemi część plonu, jej kult nie zniknął.

Powrót do działu: Bogowie